Opbouwdag 18 mei: ‘Optimisme heerst”

Op donderdag 18 mei a.s. wordt de 70ste verjaardag gevierd van het oer-Rotterdamse fenomeen ‘Opbouwdag’. Motto van deze feestdag: ‘Optimisme heerst’, zowel in 1947 als nu. Een en ander vindt ’s avonds plaats in Het Industriegebouw Goudsesingel (nu ‘HIG’), in de informele setting van het Historisch Wel & Wee Café van Roterodamum (1). Daarnaast zijn er die dag bijzondere evenementen in beide vestigingen van het Museum Rotterdam (2) en rondleidingen door het Hoogkwartier (3).

  1. HW&WCafé in HIG op 18 mei vanaf 17.30 uur

Filmbeelden van toen, side-kicks van nu

Voor deze speciale editie van het Historisch Wel & Wee Café (HW&WC) heeft filmkenner en tentoonstellingsmaker Joop de Jong fragmenten uit films van 1955, 1962 en 1966 geselecteerd. Deze filmbeelden over ‘Rotterdam in opbouw’ zullen naar deze tijd vertaald worden door jonge Rotterdammers van nu. In korte tweegesprekken met Tim de Haan van Historisch Genootschap Roterodamum (HGR) en Kees Vrijdag van de Stichting Aan Den Slag! (StADS!) zullen zij hun commentaar en visie geven op de beelden van toen, maar met hun kennis van nu.

Te gast zijn:

  • Kim Heinen, International Press Officer bij Rotterdam Partners, over het begrip ‘free publicity’ en citymarketing, in 1955 en nu;
  • Celeste Boddaert, coördinerend redacteur bij Open Rotterdam over een kritisch journalistieke blik vanuit de media op de stad;
  • Tjeerd Hendriks, van HIG en ‘Groos’, geeft in samenspraak met Lot Defoort, manager Events van de Rotterdamse Bijenkorf, een visie op het begrip ‘Rotterdamse Warenhuizen’;
  • Aziz Yagoub van het poppodium Annabel becommentarieert de kritische kijk van cineast Jan Schaper in zijn documentaire ‘Stad zonder hart’ over het gebrek aan uitgaansmogelijkheden voor de jeugd in 1966: “een stad hoort een moeder te zijn voor haar kinderen”.

De Binnenstad: toen en nu

Voorafgaand aan de filmfragmenten en cross-talks spreken de volgende gasten over actuele zaken:

  • Emiel Arends, stedenbouwkundige bij het gemeentelijke Bureau Binnenstad, zal een korte toelichting op de contouren van het nieuwe plan voor de Rotterdamse Binnenstad presenteren.
  • Thieu Knibbeler, hoofd van het gemeentelijke bureau Monumenten, zal vragen beantwoorden over de recent vastgestelde Erfgoedagenda van de gemeente: wat staat daarin en waartoe dient zo’n agenda?
  • Youri Zomerdijk, eveneens van het bureau Monumenten, zal de nieuwe publicatie rond het Hoogkwartier en Het Industriegebouw Goudsesingel (HIG) presenteren. HIG viert op 18 mei eveneens een feestje: het is dan exact 70 jaar geleden dat de eerste paal voor ‘HIG’ de grond in ging.

Kleurige ‘kers’ op de verjaardagstaart

Om 19.30 uur, na de reguliere eindtijd van het HW&WC, is er nog een bijzondere (technicolor) film, ‘Rotterdam 1962’, voorafgegaan door een toelichting van de hand van Joop de Jong. In deze film figureren Steije en Ansje van Brandenburg, bekende figuren uit de Rotterdamse cabaret- en uitgaanswereld (Het Winkeltje).

NB: Aanmelden voor het HW&WCafé vóór 5 mei o.v.v. ‘Opbouwdag’ via info@roterodamum.nl

  1. Opbouwdag in het Museum Rotterdam (MR)

Speciale in- en rondleiding in MR, vestiging Timmerhuis, Rode Zand:

  • om 10.30 uur leidt fotografe Sanne Donders haar installatie ‘Grondleggers van Rotterdam’ in. In deze video brengen vijf jonge ‘spoken-word’ artiesten een ode aan vijf bijzondere Rotterdamse ouderen die opvallen door het optimisme en de veerkracht waarmee ze in het leven staan;
  • om 11.30 uur is er een speciale rondleiding langs de expositie ‘Vrouwen van Rotterdam’ in het Museum Rotterdam. “De Rotterdamse wederopbouw wordt vaak gepresenteerd als een heldhaftige periode van plannen, mannen, gebouwen en bouwers. Maar welke rol spelen vrouwen in dit verhaal van de stad?” Bekende vrouwen passeren de revue als rolmodellen in een tijd waarin alles veranderde. De tentoonstelling sluit af met filmportretten van vrouwen die hun stempel drukken op ons hedendaagse Rotterdam.

 

Het Museum Rotterdam 40-45NU (Coolhaven) staat op 18 mei tussen 12.00 en 17.00 uur ook in het teken van Opbouwdag. De papieren ‘Droomstad’ van de stadsbouwmeester van toen, ir. W.G. Witteveen, wordt voor één dag weer zichtbaar in dit museum aan de Coolhaven.

Zie https://museumrotterdam.nl/ontdek/opbouwdag?pathId=283

 

NB: De in- en rondleiding zijn gratis; u dient wel een entreebewijs voor het Museum te hebben Aanmelden s.v.p. vóór 5 mei via info@museumrotterdam.nl o.v.v. ‘Opbouwdag’

 

  1. Rondleidingen in het Hoogkwartier:
  • om 13.30 uur door de Expeditiehoven in het Hoogkwartier e.o., onder leiding van architectuurhistoricus Paul Groenendijk en Marco Stout van Platform Wederopbouw Rotterdam. Startpunt: hoofdingang De Doelen aan het Schouwburgplein.
  • om 15.30 uur door het wederopbouwgebied van het Hoogkwartier en het Wereldhavencomplex. Eveneens door Paul Groenendijk en Marco Stout. Startpunt: ontvangsthal van HIG

 

NB: Maximaal aantal deelnemers per rondleiding is 15.

Kosten per persoon per rondleiding: € 5. Aanmelden via e-mail: contact@wederopbouwrotterdam.nl

 

Over het fenomeen ‘Opbouwdag’ het volgende citaat uit essay ‘Op toekomst gebouwd’ van Astrid Aarsen, auteur van het boek ’60 jaar Lijnbaan. Het hart van de Rotterdamse wederopbouw’:

“18 mei, een dag als alle andere? Voor wie de stadsgeschiedenis van Rotterdam niet kent, vermoedelijk wel. Maar voor ieder ander met enig historisch besef, staat deze datum symbool voor de wederopbouw van Rotterdam en voor een haast vergeten Rotterdams fenomeen: Opbouwdag. Het is de dag waarop toenmalig stadsarchitect ir. W.G. Witteveen in 1940 officieel de opdracht ontving van het Rotterdamse college van B&W tot het ontwerpen van een nieuw stadscentrum. Of, om met de woorden van oud-burgemeester Oud te spreken: ‘De 18de Mei is voor Rotterdam een hoogst belangrijke dag. Hij is onze Opbouwdag. Hij herinnert aan het feit, dat 18 Mei 1940, toen in de stad alom de puinhopen rookten, het college van B. en W. de blik op de toekomst gericht, de opdracht verstrekte om de plannen voor de wederopbouw te ontwerpen.’

Een naam die voor altijd verbonden zal blijven aan dit Rotterdamse fenomeen is Mr K.P. van der Mandele. Nog geen vierentwintig uur na het bombardement, organiseerde hij, als voorzitter van de Kamer van Koophandel, in zijn tuin een bijeenkomst met als belangrijkste agendapunten: ‘het puinruimen, het ontwerpen van een nieuw stadsplan, het zorgen voor noodpanden en het financieel ondersteunen van gedupeerden.’[i] Jaren later, in 1947, was het opnieuw Van der Mandele die zou optreden als één van de belangrijkste initiatiefnemers, pleitbezorgers en trekkers van Opbouwdag”.

Nadere informatie: Kees Vrijdag, voorzitter StADS!, 06-46 74 8063

Historische Wel & Wee Café, donderdag 18 februari 17.00: ‘Havens Eerst’

Het HW&WCafé van Roterodamum in de reeks ´Ziel van de Wederopbouw´staat in het licht van ‘Havens Eerst’, op donderdag 18 februari om 17.30 uur, in Maritiem Museum Rotterdam. De inloop is om 17.00 uur, met mogelijkheid de expositie ´Mainport Live´ te bezoeken.

Logo Aan den slagBelangrijke gastsprekers rond dit thema zijn Hilde Sennema, historicus en onderzoeker en Lara Voerman, medeauteur van het recent verschenen boek ‘De Haven van Rotterdam: wereld tussen stad en zee’. Zij zullen o.a. ingaan op de rol en positie van Jan Backx, directeur van Thomsen´s Havenbedrijf en op de expansie van de haven direct na de oorlog. Tussen de sprekers in wordt de film ‘Aan den slag!’ vertoond. Verder zal Siebe Thissen (CBK) de beelden ‘De Lastdrager’, de bronzen deuren in de Laurenskerk van Manzù en ‘De Zandwacht’ nader belichten. Evan van der Most van DIG-IT-UP bespreekt zijn eerste RommelZolderVondst. Kijk voor het hele programma op: www.roterodamum.nl

Het HW&WC is gratis voor leden van Roterodamum. Niet leden betalen € 5 waarvoor zij een consumptiebon ontvangen voor de borrel na afloop in Lloyds Café. Graag vóór 14 februari a.s. aanmelden via roterodamum@roterodamum.nl, onder vermelding van ´HW&WC 18 februari´

Inspiration Monday Wederopbouw optreden

Citaten over het vieren van Opbouwdag, vanaf 18 mei 1947, in Rotterdam. Quotes over Optimisme, Elan, Energie in de Verwoeste Stad en de aanpak van de Wederopbouw. Niet historisch terugbouwen maar kiezen voor een plan op hoofdlijnen: Basisplan.

HW&WCafe 18 februari

Wel & Wee Café, ‘Ziel van de Wederopbouw’: ‘Havens Eerst’

Historisch Wederopbouw Cafe

Het daarop volgende HW&WC in de reeks ´Ziel van de Wederopbouw´, staat in het licht van ‘Havens Eerst’ op donderdag 18 februari om 17.30 uur, in Maritiem Museum Rotterdam. Inloop om 17.00 uur, met mogelijkheid de expositie ´Mainport Live´ te bezoeken.
Belangrijke gastspreker rond dit thema is Hilde Sennema, historicus en onderzoeker. Zij zal o.a. ingaan op de rol en positie van Jan Backx, directeur van Thomsen´s Havenbedrijf. Vanuit die positie speelde Backx een belangrijke rol in de wederopbouw en ook in de verbetering van de maatschappelijke positie van de havenarbeiders.

Historisch Wederopbouw Café
Verder zullen de vaste betrokkenen bij deze serie

  • Siebe Thissen,
  • Evan van der Most,
  • Stadsarchief / Diafragma,
  • bureau Monumenten en
  • Rotterdam Festivals

hun bijdrage toespitsen op dit Maritieme- & Haventhema.


NB: In verband met de organisatie e.e.a. vragen wij u zich voor 5 februari a.s. aan te melden: roterodamum@roterodamum.nl, onder vermelding van ´HW&WC 18 februari´

Het Centraal Station van Rotterdam

Het Station Rotterdam Centraal was een stationsgebouw dat tussen 1957 en 2007 diende als het Centraal Station van Rotterdam. Het gebouw was ontworpen door de architect Van Ravesteyn. Het was onderdeel van de wederopbouw van Rotterdam. Het gebouw werd in 1957 geopend. In 2007 werd het gesloten en het jaar erop gesloopt om plaats te maken voor de nieuwbouw die in 2012 geopend werd. In 2007 maakten dagelijks zo’n 110.000 reizigers gebruik van Centraal Station in Rotterdam.

In 1954 kwam de Nederlandse Spoorwegen met plannen om een nieuw station te bouwen als uiteinde van een nieuwe verkeersader. Het station zou ook het (tweede) Station Rotterdam Delftsche Poort vervangen dat door het bombardement van 14 mei 1940 ernstig beschadigd was geraakt. Tussen 1941 en 1953 maakte architect Sybold van Ravesteyn zijn ontwerpen voor het nieuwe station. Daarvoor had Van Ravesteyn inspiratie opgedaan bij het modernisme dat bij Italiaanse stationsgebouw gebruikt werd. De inspiratie was terug te vinden in de flauwe bocht van het gebouw aan het het stationsplein en gevelopbouw waarbij gewerkt is met de werking van licht en schaduw. Het hal had een schalenplafond, de betonnen overkapping van het perron was sierlijk. Bij zijn eerste ontwerp had Van Ravesteyn nog een centrale toren, maar de gemeente Rotterdam drong aan om een meer moderne dan klassieke opzet, waardoor Van Ravesteyn in vervolgontwerpen zich meer richtte op het functionalisme. Toen de Nederlandse Spoorwegen in 1954 kwam met de uiteindelijke bouwplannen, duurde het tot 13 maart 1957 voordat het nieuwe station werd opgeleverd. Op 21 mei 1957 werd het officieel geopend.

Afbouw

Voor 2025 werd gerekend op 320.000 reizigers per dag. Om deze toename aan te kunnen was een nieuw station nodig. Ook was het bestaande station, met name de reizigerstunnel, te klein geworden om het grote aantal passagiers te verwerken. In 2004 werd begonnen met een totale herbouw van het station en zijn omgeving om het toenemende verkeer van treinen, bijvoorbeeld de hogesnelheidstrein tussen Amsterdam, Brussel en Parijs, te kunnen verwerken en om de RandstadRail zijn plaats te kunnen geven. In juni 2004 gaven Prorail en de Gemeente Rotterdam de opdracht aan Team CS, een coöperatie tussen Benthem Crouwel Architekten, MVSA Meyer &Van Schooten Architecten, en West 8 om de plannen uit te werken tot een ontwerp voor het nieuwe centraal station.

Op 16 mei 2006 onthulde burgemeester Opstelten een kunstwerk van Onno Poiesz bestaande uit het woord EXIT, dat achter de ramen van de voorgevel bevestigd werd. Een deel van de letters “CENTRAAL STATION” die tot aan de sluiting van het station op het gebouw stonden is door Peter Hopman en Margien Reuvekamp van Bureau Lakenvelder in een andere volgorde gezet zodat zij tot aan de sloop van het gebouw de ode “TRAAN LATEN” toonden. De definitieve sluiting van het verouderde station vond plaats op 2 september 2007, in aanwezigheid van burgemeester Ivo Opstelten, om een begin te kunnen maken met de afbraak. Tussen 16 januari 2008 en eind maart 2008 werd het stationsgebouw geheel afgebroken.

Voorgeschiedenis

Voor de Tweede Wereldoorlog had Rotterdam geen echt Centraal Station, maar vier stations in en rond het centrum: Delftse Poort (richting Schiedam, Den Haag HS en Amsterdam CS), Beurs (richting Dordrecht), Maas (richting Gouda en Utrecht) en Hofplein (richtingen Den Haag HS/Scheveningen). Treinen uit de richting Utrecht eindigden van 1858 tot 1953 op station Maas. Sindsdien worden zij via de Ceintuurbaan (met stopplaats Rotterdam Noord) naar het Centraal Station geleid.